5 rzeczy, których znajomość pomoże Ci szybciej zrozumieć swój scoring BIK

Aby zrozumieć swój scoring BIK nie trzeba znać bardzo szczegółowych zasad jego działania. Wystarczy znajomość ogólnych zasad

Aby zrozumieć swój scoring BIK nie trzeba znać bardzo szczegółowych zasad jego działania. Wystarczy znajomość ogólnych zasad

Chociaż scoring BIK to temat nie nowy, to nadal nie mamy o nim wystarczającej wiedzy, aby samodzielnie i szybko zinterpretować uzyskaną ocenę. Widać to szczególnie na różnych forach internetowych, gdzie nieustannie pojawiają się liczne pytania i prośby o komentarz do różnych sytuacji związanych z naszą historią kredytową lub scoringiem BIK. Interesuje nas dlaczego scoring BIK się zmienił znacząco w bardzo krótkim czasie, dlaczego pozostaje niezmienny w długim okresie, dlaczego przy świetnej historii kredytowej ocena scoringowa jest zaledwie dobra, dlaczego konkretne zdarzenia kredytowe nie spowodowały zmiany, w szczególności poprawy, oceny itd.

Choć opisywane przypadki dotyczą bardzo różnych, indywidualnych historii kredytowych i na pierwszy rzut oka wydają się dość nietypowe i skomplikowane, to zazwyczaj ich wyjaśnienie jest stosunkowo proste i wspólne dla wielu różnych sytuacji. Najczęściej wystarczy odnieść się do ogólnych zagadnień związanych z funkcjonowaniem scoringu biura kredytowego (a takim jest właśnie scoring BIK) i sprawa staje się jasna.

Niestety często nie zwracamy uwagi na takie ogólne kwestie. Bardziej interesują nas szczegóły funkcjonowania scoringu w odniesieniu do naszej historii kredytowej np. o ile punktów wzrośnie nasz scoring jeśli zamkniemy kredyt gotówkowy, jak zmieni się nasza ocena, gdy zaciągniemy kredyt mieszkaniowy, jak zmieni się scoring po wycofaniu zgody na przetwarzanie danych o kredycie w celu   oceny ryzyka kredytowego itp.

W odpowiedzi na tak postawione pytania, na forach internauci udzielają dość szczegółowych odpowiedzi, ale prawie zawsze opartych na własnym doświadczeniu i analizie swojej historii kredytowej. Niestety te porady rzadko są uniwersalne i rzadko sprawdzają się w sytuacji innych osób.

Biorąc pod uwagę, że BIK (zresztą inne biura kredytowe na świecie również) nie udziela konsumentom szczegółowych wyjaśnień dotyczących konkretnych przypadków (dlaczego ocena scoringowa ma określoną wartość, co spowodowało jej zmianę, o ile itd.), a działanie modeli scoringowych jest dość skomplikowane, to nie jest możliwe na podstawie własnych obserwacji historii kredytowej i scoringu BIK sformułowanie tak precyzyjnych i prawdziwych dla wszystkich wskazówek.

Dobrym przykładem takich nieudanych prób są porady internautów dotyczące wpływu zapytań kredytowych na scoring BIK. Były już informacje, że każde zapytanie obniża scoring BIK o 5 punktów, że sprawdzając oferty kredytowe jednocześnie w więcej niż 3 bankach znacznie obniżamy swój scoring BIK, że dwa zapytania kredytowe na scoring BIK działają praktycznie neutralnie itd. Niestety te wszystkie porady są nietrafione. W rzeczywistości wpływ zapytań kredytowych na scoring BIK jest nieco bardziej skomplikowany i nie jest możliwe podanie prostej reguły, która będzie prawdziwa dla wszystkich osób.

Więcej na temat zapytań kredytowych i scoringu BIK pisałam w: 8 ważnych informacji na temat przetwarzania przez BIK danych o zapytaniach kredytowych oraz Dlaczego w scoringu kredytowym uwzględnia się informacje o zapytaniach kredytowych?

Warto też wspomnieć, że bardzo trudno jest nawet profesjonalistom sformułować jednoznaczne, szczegółowe wskazówki co należy zrobić, aby osiągnąć pożądany efekt. Ta trudność wynika między innymi z tego, że na ocenę punktową może wpływać wiele informacji dotyczących naszych zachowań kredytowych, które są analizowane w wymiarze czasu.

Na przykład jeśli model ocenia cechę „liczba otwartych kredytów gotówkowych w ostatnich 6 miesiącach” i 3 miesiące temu otworzyłeś kredyt gotówkowy, to będziesz miał 1 kredyt gotówkowy otwarty w ostatnich 6 miesiącach. Ale za 5 miesięcy ta wartość wyniesie 0 (o ile oczywiście nie otworzysz nowych kredytów gotówkowych), bo ten kredyt z perspektywy kolejnych pięciu miesięcy będzie otwarty już 8 miesięcy temu. Zatem przekroczy okres 6 miesięcy i nie zostanie uwzględniony w tej cesze.

Ten przykład dobrze pokazuje, że choć brak jest nowej aktywności kredytowej, to ocena historii kredytowej może się zmieniać. Inny jest jej obraz z perspektywy dnia dzisiejszego i inny będzie za pół roku, nawet jeśli nic w tej historii się nie zmieni (a tego przecież założyć nie można zwłaszcza, jeśli jest otwarty jakiś kredyt). Stąd między innymi tak trudno jest określić co należy zrobić (jakie kredyty zamknąć, na co zgodę udzielić, którą wycofać), aby osiągnąć konkretną zmianę wartości oceny scoringowej.

Więcej na temat przyczyn zmiany scoringu BIK pisałam w: 5 możliwych przyczyn zmiany Twojego „scoringu BIK”

Dlatego zamiast szukać szczegółowych porad dotyczących rozwiązania konkretnej sytuacji, zazwyczaj lepiej jest skorzystać z wyjaśnień płynących z ogólnych zasad rządzących działaniem scoringu kredytowego. Profesjonalna, sprawdzona wiedza dotycząca tych ogólnych reguł – w przeciwieństwie do wiedzy szczegółowej – jest szeroko dostępna (niestety zazwyczaj w języku angielskim). Ponadto te reguły – choć ogólne – w 80% indywidualnych spraw dają dobre wyjaśnienie tych przypadków.

Jeśli będziemy znali ogólne reguły działania modeli scoringowych oraz generalne zasady zachowań kredytowych świadczących o wysokiej wiarygodności kredytowej i będziemy się do nich stosować, to zazwyczaj będziemy zadowoleni ze swojego scoringu kredytowego i będziemy lepiej go rozumieli.

Poniżej opisałam 5 ogólnych zasad, na których opiera się działanie scoringu kredytowego, w tym scoringu BIK. Ich świadomość pozwoli Ci samodzielnie wyjaśnić wiele wątpliwości związanych z Twoim scoringiem BIK i lepiej go rozumieć.


Posiadanie historii kredytowej nie wystarcza do uzyskania scoringu BIK

 

Często na forach internauci zadają pytanie (często zdziwieni) dlaczego nie mają scoringu BIK skoro mają historię kredytową w BIK. Piszą, że czasami nawet specjalnie zaciągnęli jakiś kredyt, aby tą historię zbudować i okazało się to niewystarczające.

Ogólna zasada mówi, że w każdym modelu scoringowych opartym na danych o historii kredytowej do naliczenia oceny scoringowej niezbędne są dane opisujące przeszłe zachowania kredytowe. Przy czym jest to warunek konieczny, ale nie wystarczający. Ta historia musi być także:

  • odpowiednio długa – zazwyczaj minimum 6 miesięcy,
  • dość aktualna – zazwyczaj przynajmniej jeden wpis powinien pochodzić z ostatnich 6 miesięcy,
  • świeże wpisy nie mogą wskazywać na występowanie poważnych problemów ze spłatą kredytu – zazwyczaj w ostatnich kilku miesiącach nie możesz się opóźniać ze spłatą kredytu dłużej niż 90 dni,
  • dostępna do oceny ryzyka kredytowego – historia dobrze spłacanego już kredytu, która nie ma Twojej zgody na jej wykorzystanie w celu oceny ryzyka kredytowego nie tworzy historii wykorzystywanej do naliczenia scoringu BIK.

Wobec tego jeśli masz historię kredytową, a nie może zostać naliczony Ci scoring BIK, to ta historia:

  • jest zbyt krótka:
    • poczekaj jeszcze kilka miesięcy regularnie spłacając kredyt lub
    • udziel zgody na wykorzystanie danych o kredycie już poprawnie spłaconym z dłuższą i w miarę aktualną historią (wybierz ten kredyt, który w swojej historii spłat nie ma informacji o jakimkolwiek opóźnieniu);
  • jest zbyt odległa:
    • powinieneś otworzyć jakiś kredyt, który będzie budował Ci długą i aktualną historię kredytową (np. kredyt odnawialny i nie wykorzystuj limitu w ogóle lub korzystaj z niego w niewielkim stopniu) lub
    • udziel zgody na wykorzystanie danych o kredycie już poprawnie spłaconym z dłuższą i w miarę aktualną historią (wybierz ten kredyt, który w swojej historii spłat nie ma informacji o jakimkolwiek opóźnieniu);
  • zawiera informacje o w miarę aktualnych długich opóźnieniach w spłacie:
    • poczekaj kilka miesięcy, bo wtedy te informacje nie będą już blokowały możliwości naliczenia Ci scoringu BIK (ale będę niestety obniżały Twoją ocenę scoringową);
  • jest niedostępna do oceny Twojego ryzyka kredytowego:
    • udziel zgody na wykorzystanie danych o kredycie już poprawnie spłaconym z długą i w miarę aktualną historią (wybierz ten kredyt, który w swojej historii spłat nie ma informacji o jakimkolwiek opóźnieniu).

Więcej na temat warunków jakie musi spełniać historia kredytowa, aby możliwe było naliczenie oceny scoringowej pisałam w: 3 warunki jakie musisz spełnić, aby uzyskać scoring BIK oraz Co bank otrzymuje z BIK jeśli nie zostanie naliczony Twój scoring BIK?


Nie ma perfekcyjnie działających modeli scoringowych

 

Modele scoringowe BIK należą do tzw. statystycznych modeli scoringowych biura kredytowego. Do ich budowy wykorzystuje się metody statystyczne i duże zbiory danych opisujących zachowania kredytowe Polaków. Ten rodzaj modeli uważa się za najlepsze. „Najlepsze” nie oznacza jednak, że działają one bezbłędnie.

Pamiętajmy, że z każdym modelem jest związany pewien poziom błędnych ocen, który wynika z natury modelu scoringowego – stosowanych metod budowy np. metod statystycznych, danych wykorzystanych do budowy, wiedzy i doświadczenia analityków budujących model, czy braku okresowych dostosowań modelu do zmieniających się warunków, w których jest wykorzystywany.

Więcej na temat różnych typów modeli scoringowych pisałam w: Za wysokość scoringu odpowiada także model scoringowy

Zatem ogólna zasada mówi, że nie ma bezbłędnie działających modeli scoringowych. O tym też trzeba pamiętać odnosząc swój scoring do swojej historii kredytowej. Być może miałeś wrażenie, że Twoja ocena scoringowa BIK jest zbyt niska w stosunku do Twoich dobrych zachowań kredytowych. To wrażenie wcale nie musiało być nieprawidłowe.

Niewielka liczba błędnych ocen wiarygodności kredytowej dokonanych przez model scoringowy nie jest kłopotem dla banku. Koszt ich jest akceptowalny w porównaniu z korzyściami jakie bank uzyskuje ze stosowania modeli scoringowych. Może być natomiast kłopotem dla Ciebie, jeśli to Tobie odmówiono kredytu na skutek nietrafionej oceny skłonności do spłaty kredytu. Niestety nie wiele możesz z tym zrobić, bo modele scoringowe powstały z myślą o bankach i zarządzaniu przez nie ryzkiem kredytowym. Jeśli spełniają swoje zadanie w bankach, to uważa się je za działające poprawnie.

Tobie pozostaje jedynie zmienić swoje zachowania kredytowe tak, aby jeszcze wyraźniej świadczyły o Twojej rzetelności. Najwięcej błędnych ocen jest w środkowym zakresie punktacji. Dlatego im wyższa ocena tym mniejsze jest ryzyko, że będzie ona niepoprawna tzn. Twoja wiarygodność kredytowa zostanie oceniona negatywnie mimo, że kredyt spłaciłbyś rzetelnie.

Więcej na temat pozytywnych zachowań kredytowych pisałam w: 4 czynniki, które decydują o wysokości scoringu BIK


Nie masz jednej oceny scoringowej. Masz ich wiele

 

Miałeś wysoki scoring BIK miesiąc temu, a teraz spadł o kilkadziesiąt punktów. I do tego nic się nie zmieniło w Twojej historii kredytowej. Taka sytuacja jest możliwa i nawet nierzadko spotykana.

Choć przyczyn tego może być kilka, to często okazuje się, że oceny te pochodzą z różnych modeli scoringowych, o różnym zakresie punktacji.

Ogólna zasada mówi, że do oceny ryzyka kredytowego konsumenta mogą być stosowane różne oceny scoringowe, nawet podczas tego samego procesu oceny wniosku kredytowego.

Bank może wykorzystywać do oceny ryzyka kredytowego klientów tylko swoje modele scoringowe albo używać je razem z oceną scoringową BIK. Może też stosować tylko wybraną przez siebie ocenę scoringową BIK.

Więcej na temat różnych modeli scoringowych BIK pisałam w: Scoring BIK, a właściwie scoringi BIK

Zatem w jednym czasie może zostać naliczonych Ci kilka różnych ocen scoringowych, które służą temu samemu – ocenie Twojej wiarygodności kredytowej.

Oceny te uzupełniają się ponieważ różne modele scoringowe uwzględniają zazwyczaj inne zakresy informacji opisujące Twoją osobowość jako kredytobiorcy. A złożenie wielu danych często pozwala uzyskać wyższą trafność oceny.

W praktyce rzadko mamy szansę w ogóle dowiedzieć się, że jesteś oceniany z wykorzystaniem modeli scoringowych. Wyjątek stanowi tu sytuacja, gdy bank do oceny Twojej wiarygodności kredytowej używa scoringu BIK. Nie zawsze, ale czasami doradca kredytowy informuje, że decyzja kredytowa jest odmowna, bo scoring BIK jest za niski. Niekiedy nawet podaje jego wartość.

Najczęściej jednak o swoim scoringu BIK dowiadujemy się kupując tą ocenę z BIK. I tu często pojawia się konsternacja, bo BIK ma aktualnie dwa modele oceny punktowej przeznaczone do tego samego – oceny naszej wiarygodności kredytowej. I obie te oceny udostępnia konsumentom – nowszą w Raporcie BIK, a starszą wersję za pośrednictwem systemów bankowości elektronicznej niektórych banków (Pekao, PKO BP, Inteligo, Podkarpacki Bank Spółdzielczy, Idea Bank) oraz w raporcie Profil Kredytowy Plus (jest on dostępny tylko dla części osób).

Więcej na temat nowej i starszej wersji oceny scoringowej BIK pisałam w: 8 ważnych informacji potrzebnych do zrozumienia nowej oceny punktowej, którą BIK sprzedaje konsumentom

Jeśli pobierzesz swój scoring BIK np. za pośrednictwem systemu bankowości elektronicznej banku PKO i w tym samym dniu będziesz ubiegał się o kredyt w innym banku, który wykorzystuje nową ocenę scoringową BIK, to te dwie oceny mogą być wyraźnie inne. I to z tego powodu, że jedna będzie pochodziła ze starego modelu oceny punktowej BIK o zakresie punktacji 192-631, a druga z nowego modelu o zakresie od 98 do 711 punktów.

Zatem zanim zaczniesz głębiej badać skąd tak duże różnice w punktacji, to sprawdź najpierw czy pochodzą z tego samego modelu. Jeśli nie, to nie należy ich bezpośrednio porównywać, a tym samym doszukiwać się przyczyn tej różnicy. To, że posiadasz wiele ocen scoringowych jednocześnie i to o różnej wartości nie jest sytuacją nieprawidłową.


Zmiana w historii kredytowej nie zawsze powoduje zmiany w scoringu BIK

 

Płacisz kolejne raty kredytu na czas i oczekujesz wzrostu scoringu BIK po terminowej spłacie każdej raty. Niestety tak to nie działa. Ocena scoringowa nie nagradza nas za każde kolejne pozytywne zachowanie kredytowe. Ale zdarza się (czyli nie jest to regułą), że karze nas za każde kolejne negatywne postępowanie.

Jeśli cała Twoja historia kredytowa wskazuje, że terminowo spłacasz kredyty, to nie ma znaczenia jak wiele miesięcy tak postępujesz. Po prostu spłacasz kredyty solidnie. Podobnie jest jeśli zawsze korzystasz z limitu kredytowego w niewielkim stopniu – nie jest ważne ile miesięcy w ten sposób się zachowujesz. Wszystko razem świadczy o Twojej rzetelności.

Ale jeśli w Twojej historii kredytowej pojawi się incydent oceniany przez model jako podnoszący ryzyko kredytowe, to już istotne jest jak dawno on był i jak wiele było takich zdarzeń. Bo ocena scoringowa służy do oceny ryzyka tego, że przestaniesz spłacać kredyt. Zatem stara się ona dość dokładnie uwzględnić wszystkie czynniki wskazujące na rosnące ryzyko tego, że jednak nie poradzisz sobie ze spłatą kredytu.

Negatywne – w ocenie modelu – sytuacje kredytowe obniżają ocenę scoringową, ale nie za każdym razem. Jeśli na przykład w ostatnich 6 miesiącach po raz 4 spóźniłeś się ze spłatą kredytu o 10 dni, to nie „stracisz” za to dodatkowych punktów. Punkty „stracisz” za sam fakt, że takie opóźnienia były w tym okresie – nieważne ile razy. Inny przykład – jeżeli do bazy BIK wpłynęły zapytania kredytowe o Twoje dane, to wzrost liczby zapytań może „obniżać” Twój scoring BIK, ale nie za każdym razem.

Ogólna zasada mówi, że nie każde zdarzenie kredytowe, które jest oceniane przez model scoringowy powoduje zmianę oceny scoringowej. Zatem brak zmiany w wartości scoringu BIK może być sytuacją poprawną, wynikającą z natury działania modeli scoringowych.


Nie ma uniwersalnej wartości scoringu BIK, która oznacza wysoką ocenę

 

Niestety nie ma uniwersalnej wartości, która wskazuje, że ocena scoringowa BIK jest wysoka i zawsze będzie wystarczająca do uzyskania pozytywnej oceny wiarygodności kredytowej w banku. Jest to cechą charakterystyczną takich narzędzi jak modele scoringowe.

Oceny scoringowe BIK są używane przez różne banki (ale nie wszystkie) i w różny sposób. Niektóre banki mają konserwatywne podejście do oceny ryzyka kredytowego i wymagają wyższej wiarygodności kredytowej, a więc wyższego scoringu BIK. Są też banki, które akceptują klientów z niższą wiarygodnością kredytową, a więc z niższym scoringiem BIK. Czasami to wyższe ryzyko ma odbicie w wyższej cenie kredytu.

Są też banki, które uwzględniają w ocenie ryzyka kredytowego klienta scoring BIK, ale nie stosują go wprost tzn. nie mają ustalonego jednego progu decydującego o tym, czy klient otrzyma pozytywną ocenę wiarygodności kredytowej. Często włączają tą ocenę jako jedna z cech do swojego modelu scoringowego lub ocenę wiarygodności kredytowej uzależniają od dwóch różnych ocen scoringowych (scoring BIK i scoring banku).

Generalnie przy interpretacji oceny scoringowej uzyskanej z dowolnego modelu scoringowego obowiązuje zasada, że im wyższa ocena tym lepiej dla nas.

Aby ocenić czy uzyskana ocena scoringowa jest „dobra” trzeba przynajmniej znać zakres punktacji modelu, z którego pochodzi. Wtedy odnosząc ją do minimum i maksimum punktów można coś o tej ocenie powiedzieć – czy jest bliżej maksimum, a więc wysoka, czy raczej bliżej minimum, a więc niska. A może znajduje się gdzieś pomiędzy.

Oczywiście warto mieć wysoki scoring kredytowy, bo to zapewnia pozytywną ocenę wiarygodności kredytowej. Ale też nieco niższe jego wartości mogą nie przesądzać o negatywnej ocenie naszej rzetelności, zwłaszcza jeśli inne dane świadczą o pozytywnie o naszej odpowiedzialności i rzetelności.

Więcej na temat interpretacji oceny scoringowej BIK pisałam w: 5 wskazówek jak interpretować „scoring BIK”

W tym przypadku ogólna zasada związana z funkcjonowaniem modeli scoringowych BIK jest taka, że nie można ustalić jednej wartości scoringu BIK, która wskazywałaby, że ocena jest wysoka. Dla każdego banku „wysoka” może oznaczać co innego. Oczywiście pomijam tu przypadek oceny maksymalnej, bo ta w ocenie każdego banku będzie wysoka.

.

Czy te informacje są dla Ciebie interesujące? Podziel się swoją opinią. Jeśli masz konkretne pytania dotyczące tego tematu, to możesz je zadać wykorzystując formularz „Zadaj pytanie” lub w komentarzu.

Poleć artykuł w mediach społecznościowych, aby więcej osób mogło poznać te podstawowe informacje o funkcjonowaniu scoringu BIK, które mogą im ułatwić zrozumienie i wyjaśnienie swojej oceny scoringowej BIK.

Pin It

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *