Jak usunąć z bazy BIK informacje o zapytaniach kredytowych?

Czy nastąpią duże zmiany w przetwarzaniu przez banki i BIK danych o zapytaniach kredytowych? Decyzje GIODO i wyroki sądu mogą na to wskazywać.

Czy nastąpią duże zmiany w przetwarzaniu przez banki i BIK danych o zapytaniach kredytowych? Decyzje GIODO i wyroki sądu mogą na to wskazywać.

Wiele pytań, które do mnie trafia dotyczy możliwości i sposobu usunięcia z bazy BIK informacji o zapytaniach kredytowych.

Dlatego tym razem postaram się rozwikłać tajemnicę zapytań kredytowych, ocenić jakie są szansę na usunięcie ich z bazy BIK i jak ewentualnie to zrobić.

Ponieważ ten artykuł może zainteresować nie tylko osoby, które już w pewnym stopniu rozpoznały temat przetwarzania przez BIK danych o zapytaniach kredytowych, ale także osoby, które dopiero zaczynają szukać wiedzy na ten temat, to zacznę wyjaśnienia od podstaw.

Pierwszą rzeczą, którą warto wiedzieć jest to, że zapytania do BIK o Twoje dane mogą być składane przez różne instytucje finansowe np. banki, SKOK-i czy firmy pożyczkowe, a także przez Ciebie samego.

Dane te mogą być pobierane w różnym celu. I właśnie ze względu na cel wykorzystania pozyskanych z BIK informacji, zapytania dzielą się na:

  • zapytania kredytowe,
  • zapytania monitorujące,
  • zapytania w celu zarządzania klientem,
  • zapytania konsumenckie.

Zatem zapytania kredytowe są tylko jednym z rodzajów zapytań o Twoje dane, jakie mogą wpłynąć do bazy BIK.

Więcej użytecznych informacji na temat różnych typów zapytań składanych do BIK o dane konsumentów, znajdziesz w moim artykule Które zapytania do BIK o historię kredytową powinny Cię szczególnie zainteresować?

Zapytania kredytowe uważa się za istotne ponieważ są ważnym elementem uwzględnionym w „scoringu BIK„, który jest wykorzystywany przez wiele instytucji finansowych do oceny wiarygodności kredytowej klientów ubiegających się o kredyt czy pożyczkę.

A dlaczego dane o zapytaniach kredytowych mają dużą wartość dla modeli scoringowych BIK wyjaśniłam w artykule Dlaczego w scoringu kredytowym uwzględnia się informacje o zapytaniach kredytowych?

Nawet jeśli bank, SKOK czy firma pożyczkowa nie korzysta ze scoringu BIK, to pobiera z BIK raport klienta, w którym znajdują się między innymi informacje o zapytaniach kredytowych.

Zatem instytucje te mają możliwość – i często to robią – wykorzystać te dane w ocenie wiarygodności kredytowej klientów np. uwzględniając je we własnych narzędziach oceny ryzyka kredytowego.

Dlatego można przyjąć, że dane o zapytaniach kredytowych zazwyczaj mają wpływ na decyzję o tym, czy otrzymasz kredyt czy nie.

Co więcej, wpływ ten jest negatywny. To znaczy, że pojawienie się zapytań kredytowych w jakimś zdefiniowanym okresie na pewno „scoringu BIK” nam nie podniesie. Co najwyżej może go nie zmienić. Ale na pewno nie przyczyni się do wzrostu punktacji.

Dlatego warto znać podstawowe informacje dotyczące przetwarzania przez BIK danych o zapytaniach kredytowych np. o tym, jak długo dane o zapytaniach są przechowywane w BIK, z jakiego okresu zapytania są uwzględniane w „scoringu BIK”, komu mogą być udostępniane, czy też jak można sprawdzić kto składał takie zapytanie.

Te wszystkie kwestie wyjaśniłam w artykule 8 ważnych informacji na temat przetwarzania przez BIK danych o zapytaniach kredytowych. Zachęcam do przeczytania.

Chcę tu podkreślić, że informacje podane w przytoczonym powyżej opracowaniu są obecnie aktualne, ale temat przetwarzania przez banki i BIK danych o zapytaniach kredytowych jest tematem nadal otwartym. A to oznacza, że zarówno możliwość przetwarzania tych danych, jak i zasady mogą ulec w przyszłości istotnym zmianom.

Po przeczytaniu tych wszystkich opracowań już wiesz prawie wszystko o zapytaniach kredytowych – dlaczego są ważne dla Ciebie i jakie obowiązują reguły ich przetwarzania przez BIK, w tym udostępniania różnym instytucjom.


Czy istnieje podstawa prawna dla przetwarzania przez bank i BIK danych o zapytaniach kredytowych?

 

Choć najbardziej interesuje nas kwestia wykorzystywania danych o zapytaniach kredytowych do oceny ryzyka kredytowego, to warto wiedzieć, do jakich celów w ogóle BIK i banki te dane obecnie gromadzą (a może bardziej odpowiednie będzie określenie „podają, że gromadzą”).

Aby to ustalić, przeanalizowałam wnikliwie kilka wyroków Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Warszawie, które dotyczyły przetwarzania przez banki i BIK danych o zapytaniach kredytowych.

W wyrokach tych przewijają się cztery cele, dla których przetwarzane są dane o zapytaniach i z zapytań kredytowych:

  1. Ocena ryzyka kredytowego konsumenta, w tym oczywiście mieści się obliczanie „scoringu BIK”;
  2. Stosowanie przez banki metod wewnętrznych oraz innych metod i modeli, o których mowa w regulacjach sektora bankowego;
  3. Analizy statystyczne, o których mowa w art. 26 ust.2 pkt 1 Ustawy o ochronie danych osobowych;
  4. Postępowania reklamacyjne.

Choć interesuje nas najbardziej cel pierwszy tj. wykorzystanie danych o zapytaniach kredytowych w celu oceny ryzyka kredytowego konsumenta, to jednak wszystkie powyższe cele możemy wrzucić do jednego worka, bo zawsze sprowadza się to do tego samego pytania: „Czy bank, SKOK, BIK mogą w ogóle gromadzić dane o zapytaniach kredytowych?”.

Okazuje się, że nie.

Wynika to zarówno z:

  • decyzji GIODO, które były odpowiedzią na skargi konsumentów dotyczące odmowy usuwania przez banki informacji o zapytaniach kredytowych ze swoich zbiorów i bazy BIK,
  • wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który rozstrzygał w kwestii skarg na decyzje GIODO wskazujące na konieczność usuwania tych danych z baz banku i BIK (niestety nie mam informacji czy wyroki są prawomocne).

Do niedawna byłam przekonana, że przetwarzanie danych o zapytaniach kredytowych przez banki i BIK może się odbywać ponieważ informacje te są wykorzystywane w celu oceny zdolności kredytowej i analizy ryzyka kredytowego klienta banku czy SKOK (ten cel jest podany w art. 105a ust. 1 Prawa bankowego).

A to oznacza, że po wpłynięciu takiego zapytania do BIK, informacje o nim mogą być zapisane i wykorzystane w przyszłości.

Niestety ostatnie decyzje GIODO i wyroki Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie zmieniają to moje przekonanie. A co najważniejsze, dają nowe możliwości i szanse konsumentom.

GIODO wskazał, a sąd do tego się przychylił, że pozyskanie czyjś danych osobowych przez bank i następnie przekazanie ich do Biura Informacji Kredytowej w celu pobrania raportu kredytowego (bo klient ubiega się w danym momencie o kredyt i bank ocenia jego ryzyka kredytowe) ma podstawy prawne.

Bo zarówno bank, jak i BIK są – zgodnie z Prawem bankowym – uprawnione do przetwarzania danych osobowych wnioskodawcy w celu oceny ryzyka kredytowego konsumenta. W ocenie sądu takie przetwarzanie może mieć miejsce zarówno przed udzieleniem kredytu, jak i w trakcie istnienia tego zobowiązania.

Zatem jeśli ubiegasz się o kredyt i bank wysyła zapytanie kredytowe do BIK, a BIK przesyła do banku Twój raport kredytowy, są to uprawnione działania banku i BIK.

Natomiast nie ma podstaw prawnych do dalszego przetwarzania przez bank i BIK Twoich danych osobowych pozyskanych w trakcie ubiegania się o kredyt, jeśli pomiędzy Tobą a bankiem nie doszło do zawarcia umowy tego kredytu.

Wobec tego, jeśli ubiegałeś się w banku, SKOK-u czy firmie pożyczkowej o kredyt lub pożyczkę i jej nie uzyskałeś, to te instytucje oraz BIK nie mają prawa do dalszego przetwarzania danych o zapytaniu kredytowym wysłanym w związku z tym do BIK (aby pobrać Twoją historię kredytową potrzebną do oceny ryzyka kredytowego). A tym bardziej nie mają prawa do uwzględniania tych informacji w ocenie Twojego ryzyka kredytowego w przyszłości.

Podobnie jest, gdy idziesz do banku z zamiarem zapoznania się tylko z ofertą np. kredytu mieszkaniowego. Bank przed przedstawieniem Ci spersonalizowanej oferty, najczęściej pobiera z BIK Twój raport kredytowy. A ponieważ ostatecznie nie zaciągasz tego kredytu w tym banku, to bank i BIK tracą prawo do dalszego przetwarzania danych o tym zapytaniu kredytowym.

I warto podkreślić, że żaden inny cel dalszego przetwarzania danych o takich zapytaniach kredytowych, który wymieniłam powyżej, nie został uznany przez GIODO i sąd za uprawniony.

Zatem jeśli w bazie BIK pojawiło się zapytanie kredytowe o Twoje dane, a w wyniku procesu oceny ryzyka kredytowego, dla potrzeb którego pobrano te dane, nie uzyskałeś kredytu, to zarówno bank, jak i BIK nie mają podstaw prawnych do dalszego przetwarzania danych o tym zapytaniu.

I jest to przestrzeń do tego, aby żądać od banku i BIK usunięcia danych o takim zapytaniu kredytowym.

Podaję link do jednego z wyroków, w którym zawarty jest komentarz do argumentów przedstawionych przez bank i BIK, które miały uzasadniać możliwość przetwarzania przeze nie danych o zapytaniach kredytowych – wyrok.


W takim razie czy jest możliwe usunięcie z bazy BIK informacji o zapytaniach kredytowych?

 

W mojej ocenie po takich powtarzających się decyzjach GIODO i wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest duża szansa, że kolejne decyzje w analogicznych sprawach będą podobne.

Zatem można wystąpić do banku i BIK z żądaniem trwałego usunięcia takich danych.

Jeśli bank lub BIK nie zgodzą się na to, to trzeba złożyć skargę na takie działanie do GIODO.

Opis tego, jak taką skargę się składa znajdziesz tutaj

 

Skąd możesz się dowiedzieć jakie zapytania kredytowe wpłynęły do BIK o Twoje dane?

 

Aby dowiedzieć się czy w Twojej historii kredytowej znajdują się zapytania kredytowe i kto je zadał możesz:

  1. Pobrać Informację Ustawową

Nie tak dawno BIK zmienił zawartość Informacji Ustawowej tj. bezpłatnego raportu jaki możesz otrzymać z BIK na podstawie przepisów Ustawy o ochronie danych osobowych.

W obecnej wersji Informacji Ustawowej zapytania kredytowe prezentowane są w sekcji „Dane dotyczące udostępnień informacji”. Można je rozpoznać po opisującym je sformułowaniu „…w odpowiedzi na zapytanie kredytowe…..”.

W tej sekcji zobaczysz  zapytania kredytowe, które wpłynęły do BIK o Twoje dane w ciągu ostatnich 12 lat.

Z umieszczonych tam informacji dowiesz się kiedy zapytanie kredytowe zostało złożone i przez jaką instytucję finansową (jest podana jej nazwa). Na ich podstawie będziesz mógł oznaczyć te zapytania kredytowe, które nie zakończyły się udzieleniem kredytu. A następnie możesz zwrócić się do banku o ich usunięcie.

Opis jak pobrać Informację Ustawową znajdziesz w naszym Przewodniku.

  1. Kupić Raport BIK

Pełen zakres danych o zapytaniach kredytowych znajdziesz również w płatnym Raporcie BIK.

Jak pobrać taki raport opisałam w Przewodniku.

O tym, czy w Twojej historii kredytowej są jakiekolwiek zapytania kredytowe, które wpłynęły do BIK w ciągu ostatnich 12 miesięcy, dowiesz się już z sekcji PODSUMOWANIE. Tam pojawia się informacja o liczbie takich zapytań.

Natomiast szczegółowe dane o tych zapytaniach znajdują się w końcowej części Raportu BIK „Zapytania kredytowe w BIK”.

I na podstawie tych informacji możesz określić, które zapytania kredytowe zostały wysłane do BIK w procesie, który nie skończył się zawarciem przez Ciebie umowy kredytowej. I o usunięcie tych informacji z BIK możesz wystąpić do banku i BIK.

Zatem z Raportu BIK dowiesz się, które zapytania są to zapytania kredytowe, ale będą to tylko zapytania złożone w ciągu ostatnich 12 miesięcy.

W Informacji Ustawowej są prezentowane zapytania pochodzą aż z okresu ostatnich 12 lat.

Z punktu widzenia oceny ryzyka kredytowego możesz skoncentrować się tylko na zapytaniach z ostatnich 12 miesięcy, bo tylko te są udostępniane bankom na raportach z Twoimi danymi i tylko te są uwzględniane w „scoringu BIK”.

 

 

Czy te informacje są dla Ciebie interesujące? Podziel się swoją opinią. Jeśli masz konkretne pytania dotyczące tego tematu, to możesz je zadać wykorzystując formularz „Zadaj pytanie” lub napisać w komentarzu.

Poleć artykuł w mediach społecznościowych, aby więcej osób mogło dowiedzieć się co zrobić z danymi o zapytaniach kredytowych, które są w ich historii kredytowej w BIK, a które nie są związane z procesem zakończonym podpisaniem umowy kredytowej.

Pin It

Komentarze do “Jak usunąć z bazy BIK informacje o zapytaniach kredytowych?

  1. Witam.
    Czy jest jakas ustawa prawna gdzie jest napisane, ze „Zatem jeśli w bazie BIK pojawiło się zapytanie kredytowe o Twoje dane, a w wyniku procesu oceny ryzyka kredytowego, dla potrzeb którego pobrano te dane, nie uzyskałeś kredytu, to zarówno bank, jak i BIK nie mają podstaw prawnych do dalszego przetwarzania danych o tym zapytaniu.”
    Rozumiem, ze moge zlozyc skarge do GIODO, ale najperw chce pokazac bankowi ze musza usunac swoje zapytanie do BIKu skoro umowa o kredyt nie zostala zawarta.

    • Mariola Kapla 2018-03-15 at 18:22 - Odpowiedz Author

      Nie ma żadnej regulacji, w której jest wprost napisane, że bank i BIK nie mogą przetwarzać danych o zapytaniu kredytowym jeśli kredyt nie został udzielony. Nie ma też żadnej regulacji, która wskazuje, że takie dane mogą być przetwarzane.
      Banki i BIK wskazując swoje prawo do przetwarzania takich danych powołują się m.in. na art. 105 ust. 4 Prawa bankowego.
      Jednak w ocenie GIODO artykuł ten jedynie ogólnie reguluje prawo banków do oceny zdolności kredytowej i oceny ryzyka kredytowego i nie stanowi o dopuszczalności przetwarzania danych osobowych dotyczących zapytań kredytowych. A ich przetwarzanie musi mieć podstawy prawne. GIODO też nie znajduje tych podstaw w innych zapisach Prawa bankowego. Stąd uważa, że jest naruszona zasada wynikającą z art. 26 ust 1 pkt 4 ustawy o ochronie danych osobowych.
      Ja w prośbie do banku o usunięcie tych danych z BIK wskazałabym, że nie ma podstaw prawnych do dalszego przetwarzania danych o zapytaniu ponieważ nie skutkowało ono zawarciem kredytu. Czynność bankowa zakończyła się na etapie oceny wniosku kredytowego. W takim przypadku Prawo bankowe nie daje podstaw prawnych do przetwarzania danych o tym zapytaniu, co narusza zasadę wynikającą z art. 26 ust 1 pkt 4 ustawy o ochronie danych osobowych. I dodałabym, że takie stanowisko prezentuje również GIODO
      w swoich decyzjach.
      Proszę też zapoznać się z wyrokiem, do którego link zamieściłam w artykule. Co prawda wyrok nie jest jeszcze prawomocny, ale z argumentacją można się jak najbardziej zapoznać.

  2. Z wielką uwagą przeczytałam artykuł. Mój problem dotyczy 3 zapytań wysłanych przez ten sam bank , nazwijmy go bankiem X. Kupiłam przez sklep internetowy sprzęt elektroniczny na raty. Umowa została zawarta w dniu 05.12.2017 roku. W maju 2018 spłaciłam ostatnią ratę . Ponieważ będę ubiegała się o kredyt hipoteczny złożyłam zapytanie do Bik aby poznać swój raport. Ostatni raport pobrałam w październiku 2017 i posiadł 547 punktów i 5 gwiazdek. Obecny raport z maja br. posiada 522 i 4 gwiazdki. Okazuje się ze mam 3 zapytania kredytowe. Konkretnie z następujących dni 02.12.2017 r, 05.12.2017 r, 09.12.2017 r. Każde z tych zapytań opiewało na kwotę 1000 zł i zapytania dotyczyły tego samego banku X przez który zakupywałam w/w sprzęt .Umowa kredytu została zawarta 05.12.2017 r na kwotę 3600 zł. Rozumiem, ze ubiegając się o konkretny kredyt bank mógł spytać tylko raz zapytanie do Bik , umowa była zawarta 05.12.2017 a bank pytał 02.12.2017,,05.12.2017 – i w tym dniu zawarta została umowa kredytowa, ale mimo to bank jeszcze wysłał zapytanie w dniu 09.12.2017. Te dwa zapytania, które nie zakończyły się podpisaniem umowy kredytowej wpłynęły niekorzystnie na moją punktacje w Bik. Gdy zadzwoniłam do banku z prośbą o wyjaśnienie, powiedziano mi ,ze wyraziłam zgodę na marketing i bank przygotowując dla mnie ofertę kredytową może za każdym razem wysyłać zapytanie do Bik mimo ze nie kończy się to podpisaniem umowy kredytowej. Według banku X mogę jedynie cofnąć zgodę na wysyłanie zapytań do Bik a dotyczących wszelkich zapytań kredytowych. Co też zrobiłam wysyłając takie pismo. Moje pytanie dotyczy – jakiej treści pismo powinnam wysłać do banku X w celu usunięcia tych dwóch zapytać, które nie skończyły się podpisaniem umowy ? Proszę o pomoc, jestem wtrakcie podpisywania umowy zakupu mieszkania starania się o kredyt hipoteczny.

  3. witam serdecznie. też mam problem z bankami w bik. Wysłałem do nich pisma o wycofanie zgody na przetwarzanie moich danych osobowych i usunięcie zapytań z BIK i oczywiście Banki powołują się na art. 105 ust. 4 Prawa bankowego i nie chcą tego zrobić. Najbardziej dziwi mnie to że PKO S.A., PKO BP, Pocztowy czy Alior Bank nie robią z tym problemu a banki pochodzenia zagranicznego nie chcą człowiekowi pomóc. Ja mam problem z InBankiem Polska i Paribasem. Czy jest gdzieś wzór pisma na które te banki nie będą mogły się powołać na art.105 ust.4

  4. Szanowny Panie,

    w odpowiedzi na zgłoszenia z dni 07.08.2018 r., 09.08.2018 r. dziękuję za przekazane uwagi.

    Odnosząc się do Pana reklamacji informuję, że Bank podtrzymuje stanowisko przekazane
    w piśmie nr: 2018/33246-532259 z dnia 23.07.2018 r.

    Ponownie informuję, iż zapytania kredytowe nie ulegają usunięciu z bazy Biura Informacji Kredytowej S.A. (BIK S.A.), ponieważ dotyczą określonych zdarzeń z przeszłości oraz brak jest prawnych podstaw do ich wycofania.

    Proszę o przyjęcie wyjaśnień w powyższej kwestii.
    Na podstawie art. 105 ust. 4 oraz art. 105a ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (Dz. U. 2017 r., poz. 1876 t.j.) utworzone przez banki oraz bankowe izby gospodarcze instytucje (takie jak BIK SA), są upoważnione do gromadzenia, przetwarzania i udostępniania m.in. bankom – informacji stanowiących tajemnicę bankową w zakresie, w jakim informacje te są potrzebne
    w związku z wykonywaniem czynności bankowych oraz w związku ze stosowaniem metod statystycznych. Przetwarzanie przez banki i BIK SA informacji stanowiących tajemnicę bankową
    w zakresie dotyczącym osób fizycznych może być wykonywane w celu oceny zdolności kredytowej i analizy ryzyka kredytowego. Wynika to z art. 105a ust. 1 Prawa bankowego, zgodnie z którym przetwarzanie przez banki i inne instytucje ustawowo upoważnione do udzielania kredytów oraz instytucje utworzone na podstawie art. 105 ust. 4 (w tym BIK S.A.), informacji stanowiących tajemnicę bankową w zakresie dotyczącym osób fizycznych może być wykonywane
    (z zastrzeżeniem art. 104, 105 i art. 106-106c prawa bankowego), w celu oceny zdolności kredytowej i analizy ryzyka kredytowego.
    Informacje zawarte w BIK S.A. służyć mają wypełnianiu przez banki ich ustawowych obowiązków związanych z koniecznością dokładania szczególnej staranności w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa przechowywanych środków pieniężnych oraz z koniecznością należytego badania zdolności kredytowej.
    Uznać zatem należy, że dopuszczalne jest kierowanie zapytania do BIK na temat osoby, która ubiega się o kredyt.
    Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2017 r. II SA/ Wa 2221/16 zapadł na tle indywidualnej sprawy. Należy zaważyć że wyrok ten nie jest ostateczny. Od wyroku tego została złożona skarga kasacyjna obecnie czeka ona za rozpatrzenie przez NSA.W dniu 1 grudnia 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny wydał postanowienie I OSK 2567/17 postanowił wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji GIODO nakazującej usunięcie danych o zapytaniach kredytowych
    z BIK.

    W świetle powyższych wyjaśnień, Bank uznaje Pana reklamację za niezasadną.

    Z poważaniem

    Dziś dostałem taką odpowiedz z BNP Paribas, a więc żabojady lub pracujący dla nich nic z tym nie zrobią. Nie polecam tego banku.

    • Mariola Kapla 2018-08-23 at 17:40 - Odpowiedz Author

      Oczywiście banki i BIK zazwyczaj sprzeciwiają się takim usunięciom i wolą nawet, aby klient poszedł ze sprawą do UODO i sądu. Bo nawet jeżeli sąd nakaże usunięcie tych danych, to i tak odnosi się to tylko do pojedynczego klienta. A takich, którzy idą do sądu jest niewielu. Zatem te instytucje stracą niewiele danych. Natomiast, gdyby je usuwały „od ręki” na wniosek każdego klienta, to straciłyby tych danych znacznie więcej.
      Postanowienie, które przytacza Bank wstrzymuje konieczność usunięcia danych, bo wynik skargi kasacyjnej nie jest przesądzony. Gdyby BIK i bank usunęli już te dane, a wynik skargi byłby pozytywny dla banku i BIK, to niczego by to nie zmieniło, bo tych danych już by nie było i nie można byłoby ich przywrócić do przetwarzania. Zatem to postanowienie o niczym nie przesądza. Ważny będzie wynik skargi kasacyjnej.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *