Poręczany kredyt może negatywnie wpłynąć na wiarygodność kredytową poręczyciela

Nadal 370 tys. osób jest aktywnymi poręczycielami. Często nie jest to obojętne dla ich wiarygodności kredytowej.

Nadal 370 tys. osób jest aktywnymi poręczycielami. Często nie jest to obojętne dla ich wiarygodności kredytowej.

W tym artykule opiszę jaki wpływ na ocenę Twojej wiarygodności kredytowej mogą mieć kredyty, które poręczasz.

Zgodnie z regulacjami obowiązującymi banki i SKOK-i, ocena wiarygodności kredytowej kredytobiorcy jest tak samo ważna jak ocena jego zdolności kredytowej w ujęciu finansowym. Dlatego przed udzieleniem kredytu banki i SKOK-i powinny przeprowadzać obie te oceny.

A to oznacza dla Ciebie, że wnioskując o kredyt powinieneś zapewnić nie tylko niezbędne do spłaty kredytu dochody i uporządkować wydatki, ale także zadbać, aby Twoja historia kredytowa świadczyła o Twojej rzetelności płatniczej.

A historię kredytową tworzą nie tylko kredyty, których jesteś właścicielem, ale również kredyty, które poręczasz albo poręczałeś.

Z danych BIK wynika, że w ciągu ostatnich 3 lat liczba osób poręczających kredyty spadła o ponad połowę (o 54%) i wynosi obecnie ok. 370 tys. osób.

Pomimo, że ta forma zabezpieczenia kredytu jest coraz rzadziej wykorzystywana przez banki i SKOK-i, to nadal ponad 350 tys. Polaków ma w swojej historii kredytowej informacje o czynnych kredytach, które poręczają.

Oczywiście liczba osób, które mają w historii kredytowej zobowiązania, które kiedykolwiek poręczali, jest znacznie większa. Bo jest wiele kredytów poręczanych, które zostały już spłacone i zamknięte, a dane o nich nadal znajdują się w bazie BIK i wzbogacają historię kredytową nie tylko właścicieli tych kredytów, ale także ich poręczycieli.

Generalnie dane o kredytach poręczanych, które znajdują się w bazie BIK, obejmują:

  • kredyty czynne i zamknięte,
  • kredyty, które zostały zamknięte niedawno i takie, które zostały spłacone dawno temu,
  • kredyty, które nie mają w swojej historii jakichkolwiek opóźnień, które miały lub mają niewielkie opóźnienia w spłacie raty oraz takie, które nie zostały w całości spłacone albo są lub były spłacane z dużymi opóźnieniami.

Jeśli dane te znajdują się w bazie BIK to oznacza, że mogą być udostępniane bankom, SKOK-om, firmom pożyczkowym i instytucjom finansowym powiązanym z bankami. Przy czym obowiązują tu zasady analogiczne jak przy udostępnianiu danych o kredytach, które zaciągasz jako główny kredytobiorca albo współkredytobiorca.

Skoro przynajmniej część danych z bazy BIK o kredytach poręczanych może znaleźć się na raportach kredytowych przekazywanych powyższym instytucjom, to ta część może być również wykorzystana przez nie w procesach oceny ryzyka kredytowego kredytobiorcy, a także wzięta pod uwagę w scoringu BIK.

Użyłam słowa „może” ponieważ nie ma stałych, standardowych reguł dotyczących uwzględniania informacji o kredytach poręczanych w ocenie wiarygodności kredytowej konsumentów, w tym w scoringu kredytowym. Zasady te mogą różnić się pomiędzy bankami, różnymi procesami oceny ryzyka kredytowego w ramach jednego banku, a także pomiędzy różnymi modelami scoringowymi stosowanymi w jednej organizacji. I dotyczy to zarówno modeli scoringowych banków, jak i modeli BIK.

A w jaki sposób dane o kredytach poręczanych mogą wpływać na ocenę wiarygodności kredytowej opiszę na przykładzie „scoringu BIK”.

Wybrałam „scoring BIK” ponieważ jest to bardzo dobry przykład scoringu kredytowego. A ten z kolei jest najczęściej wykorzystywanym przez banki, SKOK-i i firmy pożyczkowe narzędziem oceny wiarygodności kredytowej klientów.

Ponadto, często system scoringowy w jakimś stopniu odzwierciedla stosowane przez instytucje finansowe „tradycyjne” podejście do uwzględniania kredytów poręczanych w ocenie wiarygodności kredytowej klientów.

Za „scoringiem BIK” przemawia również fakt, że dostęp do niego mają – oprócz m.in. banków, SKOK-ów i firm pożyczkowych – także konsumenci. Zatem te wyjaśnienia mogą być dla nich pomocne w zrozumieniu wpływu na ocenę punktową BIK ich aktywności jako poręczycieli.

Przypomnę, że BIK sprzedaje konsumentom oceny scoringowe z modelu II generacji BIKSco CreditRisk. I do tego modelu będę się odnosiła.

Jak poręczane kredyty mogą wpłynąć na „scoring BIK”?

 

Wpływ danych o kredytach poręczanych na „scoring BIK” zależy od tego czy:

  1. Zobowiązania poręczane są to jedyne kredyty w historii kredytowej osoby;
  2. Zobowiązania te mają lub miały jakiekolwiek opóźnienia w spłacie.

Omówienie znaczenia kredytów poręczanych dla „scoringu BIK” zacznę od tego, że kredyt poręczany będzie mógł wpłynąć na Twoją ocenę punktową BIK tylko wtedy, gdy posiadasz w historii kredytowej także informacje o własnych kredytach. I dodatkowo, informacje te spełniają warunki konieczne do naliczenia „scoringu BIK”.

Jeśli poręczane kredyty są jedynymi zobowiązaniami w Twojej historii kredytowej (albo tylko te mogą być wykorzystane w celu oceny Twojego ryzyka kredytowego), to jest to niewystarczające do naliczenia Ci „scoringu BIK”. Wtedy dane o poręczanym kredycie nie obniżą ani nie podniosą Twojego „scoringu BIK”, bo go po prostu nie ma.

Zapewne dobrze o tym wiedzą osoby, które kupiły swój „scoring BIK” i w historii kredytowej nie miały (albo nie wyraziły zgody na wykorzystanie) danych o innych kredytach niż kredyt poręczany. Na raporcie z BIK zamiast oceny scoringowej zobaczyły kod, składający się z cyfry i litery np. 0B.

Brak oceny scoringowej w tym przypadku wydaje się uzasadniony. Bowiem to nie poręczyciel podjął decyzję o zaciągnięciu tego kredytu, to nie poręczyciel ustalił jego kwotę i to nie poręczyciel był w pierwszym rzędzie zobowiązany do comiesięcznej spłaty rat tego kredytu. Zatem historia kredytowa tego zadłużenia nie odzwierciedla zwyczajów kredytowych poręczyciela i dlatego trudno jest na jej podstawie rzetelnie przewidywać jego skłonność do terminowej spłaty kredytów.

Oczywiście w negatywnym scenariuszu, kiedy właściciel kredytu zaprzestaje go spłacać, terminowość spłaty rat może dotyczyć również poręczyciela. Jednak z danych zgromadzonych w bazie BIK nie jest możliwe wnioskowanie kto spłaca raty kredytu – właściciel czy poręczyciel. Przyjmuje się, że historia kredytowa dotyczy zachowania właściciela kredytu.

Wydaje się, że bankowcy podchodzą podobnie do takiej sytuacji. Jeśli uzyskają z BIK raport kredytowy klienta, który zawiera tylko dane dotyczące kredytów poręczanych, to prawdopodobnie będzie to dla nich zbyt mało, aby na tej podstawie i przy użyciu własnych modeli scoringowych ocenić wiarygodność kredytową poręczyciela.

Ale to nie oznacza, że dane o historii poręczanego kredytu zawsze zostaną pominięte w ocenie ryzyka kredytobiorcy.

Bo gdy nie można naliczyć „scoringu BIK”, BIK przekazuje do banków, SKOK-ów, firm pożyczkowych sumaryczne podsumowanie historii kredytowej w postaci kodu.

Jeden z tych kodów – A2 odnosi się do przypadku, kiedy poręczany przez Ciebie kredyt ma opóźnienia w spłacie trwające ponad 180 dni.

Bank otrzymując taki kod, w rzeczywistości dostaje ostrzeżenie. Bo albo za chwilę zostaniesz wezwany do spłaty tego kredytu albo już zostałeś o to poproszony i być może nie wywiązujesz się z tego obowiązku.

Generalnie taka informacja nie jest dla Ciebie korzystana i powinieneś się liczyć nawet z odmową udzielenia kredytu, jeśli o taki się ubiegasz.

Podobnie jest, gdy w historii kredytowej – oprócz kredytu poręczanego spłacanego z opóźnieniem powyżej 180 dni – posiadasz informacje o terminowo obsługiwanych własnych kredytach.

Wtedy, zamiast oceny scoringowej (która najczęściej byłaby możliwa do naliczenia) zostanie przekazane do banku ostrzeżenie w postaci tego samego kodu – A2.

Oczywiście nie można przesądzać jak ten kod zostanie przez bank zinterpretowany z punktu widzenia Twojej wiarygodności kredytowej.

Można się jednak spodziewać, że Twoja dobra historia kredytowa nie zawsze przeważy ryzyko jakie płynie z tak dużego opóźnienia w spłacie poręczanego przez Ciebie zobowiązania. A to może oznaczać odmowę udzielenia kredytu, jeśli o taki będziesz się ubiegał.

Jeśli masz dobrą historię własnych kredytów i kredyt poręczany ma niewielkie opóźnienia w spłacie, to niestety mogą one również obniżyć Twoją wiarygodność kredytową.

Może się tak zdarzyć ponieważ dane o kredytach poręczanych mogą być traktowane przez model scoringowy podobnie jak Twoje własne zobowiązania. Mogą być zatem brane one pod uwagę przy wyliczaniu oceny punktowej.

Nie jest możliwe wskazanie konkretnych sytuacji kiedy te opóźnienia wpływają na „scoring BIK”, bo te szczegółowe zależności są dość skomplikowane i – przede wszystkim – stanowią tajemnicę modelu BIK, a więc nie są publicznie dostępne. Ale wiadomo, że nieterminowe płacenie rat jest jedną z kluczowych informacji wpływających na „scoring BIK”.

Dlatego jeśli masz dobrą historię swoich zobowiązań i planujesz komuś poręczyć kredyt, to powinieneś przyjąć scenariusz, w którym historia kredytów poręczanych będzie oceniana przez model scoringowy podobnie jak historia Twojego zadłużenia. A tym samym będą one wpływały na ocenę Twojej wiarygodności kredytowej.

Oznacza to, że nawet niewielkie opóźnienia w spłacie kredytu poręczanego mogą popsuć Twoją dobrą historię kredytową i wpłynąć negatywnie na Twój „scoring BIK”, czyli obniżyć Twoją wiarygodność kredytową.

Oczywiście nie zawsze konsekwencją spadku oceny punktowej BIK będzie odmowa udzielenia kredytu, ale z taką możliwością należy się liczyć.

Nie trzeba zapominać, że jest również druga, pozytywna strona poręczania kredytów.

Jeśli są one spłacane terminowo przez właścicieli, to mogą pozytywnie wzbogacić Twoją historię kredytową i w pewnych sytuacjach przyczynić się nawet do wzrostu Twojego „scoringu BIK”. A to skutkuje wzrostem Twojej wiarygodności kredytowej i poprawia Twoja pozycję nie tylko na rynku kredytowym, ale coraz częściej także w świecie usług telekomunikacyjnych czy ubezpieczeniowych.

Czy zatem warto poręczać kredyty w kontekście oceny wiarygodności kredytowej?

 

Generalnie nie ma na rynku jednolitego podejścia do uwzględniania informacji o kredytach poręczanych w ocenie wiarygodności kredytowej kredytobiorców, w tym w scoringu kredytowym.

Proponuję jednak przyjąć, że duże opóźnienia w spłacie tych kredytów będą zazwyczaj miały znaczenie dla banków i SKOK-ów, mniejsze opóźnienia mogą być brane pod uwagę, ale nie muszą, a poprawnie spłacane poręczane kredyty będą często pomijane w ocenie wiarygodności kredytowej kredytobiorców.

Jeśli zatem masz bogatą historię kredytową własnych kredytów i jest ona dobra, to warto zastanowić się czy naprawdę poręczenie kredytu będzie dla Ciebie korzystne, chociażby z punktu widzenia oceny wiarygodności kredytowej. Podobnie, gdy nie masz jeszcze żadnej historii kredytowej.

Bo przecież to tylko od właściciela kredytu zależy czy będzie on terminowo spłacany. A z danych BIK wynika, że kredyty, które są poręczane częściej mają opóźnienia w spłacie niż kredyty ogółem.

Często też się zdarza, że poręczyciel nie wie, że kredyt nie jest spłacany terminowo, bo bank nie musi go od razu o tym zawiadamiać. A i właściciel kredytu nie zawsze informuje poręczyciela o takich problemach.

W ten sposób poręczyciel nie rzadko dowiaduje się o opóźnieniach, kiedy są one już dość duże. I nawet jak spłaci to zadłużenie, to informacje o tych zaległościach zostały już przekazane do bazy BIK i zapisane w tej bazie zarówno w historii kredytowej właściciela kredytu, jak i poręczyciela.

A takie dane mogą skutecznie obniżyć ocenę wiarygodności kredytowej poręczyciela przez pewien czas, a tym samym utrudnić dostęp do nowego kredytu.

Przy okazji chciałabym zwrócić uwagę, że jeśli poręczamy kredyt, to warto monitorować czy jego właściciel terminowo go spłaca. Można to robić chociaż raz na 6 miesięcy korzystając z bezpłatnego raportu BIK, do którego dostęp konsumentom zapewnia Ustawa o ochronie danych osobowych.

.

Czy te informacje są dla Ciebie interesujące? Podziel się swoją opinią. Jeśli masz konkretne pytanie dotyczące tego tematu, to możesz je zadać wykorzystując formularz „Zadaj pytanie” lub w komentarzu.

Jeśli chcesz być informowany o nowych treściach ważnych dla budowania wysokiej wiarygodności kredytowej zapisz się na Newsletter. Otrzymasz od nas opublikowane nowości oraz użyteczne porady.

Poleć artykuł w mediach społecznościowych, aby więcej osób mogło dowiedzieć się o możliwym wpływie kredytów poręczanych na ich wiarygodność kredytową.

 

Pin It

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *