Scoring kredytowy – 9 rzeczy, które powinieneś wiedzieć jeśli masz lub chcesz wziąć kredyt

Gdy konsument ubiega się o kredyt, to banki zazwyczaj oceniają jego ryzyko kredytowe z wykorzystaniem oceny scoringowej. Może to być ocena pobrana z BIK lub naliczona samodzielnie przez bank.

W Polsce jest ok. 15 mln dorosłych osób, które aktualnie posiadają co najmniej jeden czynny kredyt. Oznacza to, że prawie połowa z nas, dorosłych Polaków, miała już do czynienia ze scoringiem, choć zapewne o tym nie wie. Powoli scoring staje się elementem naszego życia i to ważnym elementem, bo często od jego wysokości zależy czy otrzymasz kredyt lub pożyczkę, jakie zaoferują Ci warunki ubezpieczenia, a nawet czy dostaniesz w dobrej ofercie najlepszy smartfon. Dlatego chcę wprowadzić Cię w ten temat przedstawiając 10 najważniejszych rzeczy, które pozwolą Ci lepiej poznać to powszechnie stosowane przez banki (i nie tylko) narzędzie i czuć się pewniej jako kredytobiorca. Wiedza to też droga do tego, aby z klienta stać się partnerem banku.

Scoring to statystyka, a dokładnie model statystyczny

Model ten na podstawie danych o Tobie (np. wiek, wykształcenie, stan cywilny, wykonywany zawód, staż pracy) lub o Twoich kredytach (np. ile masz kredytów, jakie kwoty raty płacisz, czy terminowo płaciłeś raty, jak korzystasz z limitów kredytowych, czy często ubiegasz się o kredyt) oblicza Twoją punktację, która wskazuje na Twoje prawdopodobne zachowanie jako kredytobiorca, czyli jak będziesz radził sobie ze spłatą kredytów. Punktacja ta często nazywana jest także oceną punktową albo oceną scoringową albo po prostu scoringiem.

Więcej szczegółów na temat tego jak taki model jest zbudowany opisuję w Co powinieneś wiedzieć o modelu scoringowym?

O czym mówi Twój scoring?

Scoring mówi o tym, jakie jest Twoje ryzyko kredytowe względem innych osób – czy jest wyższe, takie same, czy niższe. Nie mówi natomiast o tym, jaka konkretnie jest wartość tego ryzyka tzn. czy wynosi np. 5%, 8%, 40% itd. I obowiązuje tu zasada, że im wyższy scoring, tym ryzyko mniejsze.

post01Prześledźmy to na przykładzie: jeśli Twoja ocena punktowa wynosi 389 punktów to oznacza, że Twoje ryzyko kredytowe jest wyższe od ryzyka osób, które mają scoring wyższy od Ciebie (czyli powyżej 389 punktów) i jest niższe niż osób, które mają niższy scoring od Ciebie (czyli poniżej 389 punktów). Osoby z taką samą punktacją (w naszym przykładzie 389) mają takie samo ryzyko. Dodatkowo wiedząc, że wraz ze wzrostem scoringu ryzyko kredytowe maleje, a zakres punktów z danego modelu wynosi np. 200-700, to można jeszcze powiedzieć, że osoby mające 389 punktów na pewno nie będą związane z bardzo niskim poziomem ryzyka, a raczej średnim. Oznacza to, że trudno jest jednoznacznie wskazać czy 389 punktów to „dobry” scoring i czy wszystkie banki uznają go za akceptowalny. Raczej należy się spodziewać, że część banków uzna tą wartość za zbyt niską, a tym samym klienta za zbyt ryzykownego.

Poziom Twojego ryzyka odczytasz z dodatkowej informacji do scoringu – wartości prawdopodobieństwa. Jest to prawdopodobieństwo tego, że będziesz miał poważne problemy ze spłatą kredytów w jakimś określonym czasie w przyszłości (najczęściej jest to 12 miesięcy). Obowiązuje tu zasada – im masz niższy scoring, tym wyższy jest poziom Twojego ryzyka, czyli wyższe prawdopodobieństwo, że będziesz miał kłopoty ze spłatą kredytów.

Scoring nie jest oceną tego jak dotychczas spłacałeś kredyty, a prognozą tego jak będziesz je spłacał w przyszłości. Czyli na podstawie informacji o tym, jak do tej pory zachowywałeś się jako kredytobiorca, prognozuje się szansę na to, że jednak nie poradzisz sobie ze spłatą kredytów. Generalnie osoby, które do tej pory dobrze spłacały kredyty będą miały raczej wysoki scoring, choć nie jest to regułą. Natomiast osoby, które w przeszłości miały już jakieś opóźnienia z terminową spłatą rat, otrzymają raczej niższy scoring, bo szansa na pojawienie się poważnych kłopotów z regularną obsługą kredytów jest wśród takich osób wysoka.

Jeśli interesuje Cię w jakich sytuacjach możesz otrzymać niski scoring mimo, że dobrze spłacałeś kredyty zajrzyj tutaj: Dobrze spłacone kredyty nie gwarantują wysokiego scoringu

Przyznanie kredytu nie zależy tylko od Twojego scoringu

Scoring kredytowy to nie jedyny element brany pod uwagę przez banki (i firmy pożyczkowe) przy podejmowaniu decyzji czy udzielić Ci kredytu albo pożyczki. Na tą decyzję składają się dwa elementy – ocena Twoich możliwości finansowych do spłaty zaciągniętego kredytu (banki nazywają to zdolnością kredytową) oraz ocena Twojej skłonności do spłaty kredytu (banki nazywają to wiarygodnością kredytową).

Scoring służy do oceny Twojej skłonności do spłaty kredytu. Dlaczego to jest ważne? Bo nie każdy z nas potrafi dobrze zarządzać swoimi finansami i nie zawsze dba o to, aby wywiązać się z umowy kredytowej z bankiem czy firmą pożyczkową. Przecież zdarza się, że ludzie mają jakieś dochody, a jednak nie starcza im na zapłacenie rat. Są też pewne grupy ludzi, którzy częściej niż inni tracą źródło dochodu. I takich przykładów można mnożyć.

Pamiętaj, że aby uzyskać kredyt czy pożyczkę trzeba mieć zarówno zdolność finansową, jak i wysoką skłonność do spłaty zaciąganego długu, czyli odpowiednio wysokie dochody oraz dobrą historię kredytową.

Opis podstawowych różnic pomiędzy zdolnością kredytową a wiarygodnością kredytową znajdziesz tutaj: 4 ważne różnice pomiędzy zdolnością i wiarygodnością kredytową

Nie zawsze jest możliwe naliczenie Twojej oceny scoringowej

Nawet jeśli bank chce wykorzystać Twój scoring do oceny tego czy będziesz skłonny spłacić kredyt, to nie zawsze jest to możliwe. Taka sytuacja ma miejsce wtedy, gdy bank korzysta tylko z modelu scoringowego, który wykorzystuje informacje o Twojej historii kredytowej. Wtedy do naliczenia Twojej punktacji wymagane jest, abyś posiadał (teraz lub w przeszłości) jakieś kredyty i dane o tych kredytach muszą spełniać pewne kryteria związane z długością historii kredytowej, jej aktualnością i dostępnością. Tylko na danych z krótkiego okresu, na danych nieaktualnych lub danych starych nie nalicza się oceny punktowej, bo ma on niską wartość przewidywania Twojego ryzyka.

O kryteriach jakie muszą być spełnione, aby został naliczony score BIK przeczytasz tutaj: 3 warunki jakie musisz spełnić, aby uzyskać scoring BIK.

Twoja ocena scoringowa może być inna w każdym banku

Banki mogą korzystać ze scoringu BIK, ale przede wszystkim budują własne modele scoringowe. Często wykorzystują kilka modeli jednocześnie (tak, to jest możliwe!). A ponieważ każdy model działa inaczej, to i Twój score w każdym przypadku jest inny. Jednak są duże szanse, że jeśli w jednym banku dostałeś bardzo wysoką punktację, to w innym też powinna być ona raczej wysoka.

Niestety najczęściej nie wiesz jakiego scoringu (własnego, BIK-u czy obu) bank użył do oceny Twojej skłonności do spłaty kredytu. Dlatego przy odmowie udzielenia kredytu zawsze warto zapytać o przyczyny odmowy, bo jeśli dotyczą one historii kredytowej, to istnieje możliwość jej poprawy, a tym samym poprawy oceny punktowej, co w przyszłości ułatwi Ci uzyskać kredyt.

O tym jak możesz kształtować swoją historię kredytową przeczytasz tutaj 6 prostych zasad skutecznego zarządzania historią kredytową.

Każdy bank samodzielnie decyduje jaka wartość punktacji scoringowej jest wymagana, aby otrzymać kredyt

Jeżeli banki wykorzystują ten sam model (a tak się dzieję, gdy stosują ten sam model BIK), to każdy z nich indywidualnie określa jaki poziom tego scoringu oznacza dla nich wysokie ryzyko (czyli małe szanse na uzyskanie kredytu, zwłaszcza na dobrych warunkach), a jaki niskie ryzyko (duża szansa na otrzymanie kredytu i czasami na dobrych warunkach).

Dlatego często jest tak, że osoba z tym samym scoringiem BIK uzyskuje kredyt w jednym banku, a w innym nie. Oczywiście, nie dotyczy to osób z wysoką punktacja BIK, bo wtedy każdy bank ocenia klienta jako bardzo wiarygodnego i jeśli tylko klient ma zdolność kredytową, to kredyt otrzymuje.

Więcej informacji na temat różnych modeli BIK, z których korzystają banki znajdziesz tutaj Scoring BIK, a właściwie scoringi BIK

Scoring kredytowy jest wykorzystywany nie tylko do oceny wiarygodności konsumentów

Coraz częściej scoring kredytowy banki wykorzystują również do oceny skłonności do spłaty kredytu właścicieli mikro i małych firm, gdzie trudno jest rozdzielić finanse firmy i finanse prywatne jej właściciela. I rzeczywiście analizy prowadzone na świcie i w Polsce potwierdzają to, że jeśli właściciel małej firmy ma już kłopoty ze spłatą własnych, prywatnych kredytów, to jest bardzo duża szansa, że również takie kłopoty będzie miał z kredytami zaciągniętymi na firmę.

Zatem jeśli ubiegasz się o kredyt jako mała firma, to z dużym prawdopodobieństwem bank oceni Twoją wiarygodność kredytową jako osoby prywatnej, wykorzystując do tego scoring kredytowy. Zatem jest kolejny argument za tym, że powinieneś dbać o swój scoring, gdyż jego zastosowanie jest rzeczywiście coraz większe.

Więcej informacji o tym, do czego scoring jest wykorzystywany znajduje się tutaj 6 obszarów zastosowania scoringu w banku

Użycie scoringu w bankach jest rekomendowane przez nadzór bankowy

Banki korzystają bardzo często z modeli scoringowych i jest to zgodne ze stanowiskiem Komisji Nadzoru Finansowego (czyli urzędu, który nadzoruje działanie banków), która w wydanych rekomendacjach wskazuje, że banki powinny przy podejmowaniu decyzji kredytowych dokonywać również oceny naszej skłonności do spłaty kredytu, wykorzystując do tego narzędzia statystyczne, co w praktyce oznacza właśnie modele scoringowe.

Skoro Twój scoring staje się tak ważny dla banków, to powinien stać się ważny również dla Ciebie, przynajmniej na poziomie podstawowej wiedzy o tym, co to jest, jak można tym zarządzać i jakie może dać Ci korzyści. Wtedy z klienta banku proszącego o udzielenie kredytu, masz szansę stawać się klientem-partnerem banku, który potrafi zadać trafne pytania i negocjować dobre warunki dla siebie. Bo skoro banki chcą mieć klientów wiarygodnych, to za wysoką wiarygodność powinny tych klientów nagradzać. Już teraz zdarza się, że niektóre banki oferują atrakcyjne warunki kredytowania dla osób z wysoką wartością scoringu BIK, więc korzystaj z nich!

Czy te informacje są dla Ciebie interesujące? Podziel się swoją opinią. Jeśli masz konkretne pytanie dotyczące tego tematu, to możesz je zadać wykorzystując formularz „Zadaj pytanie”.

Jeśli chcesz być informowany o nowych treściach ważnych dla budowania wysokiej wiarygodności kredytowej zapisz się na Newsletter. Co tydzień otrzymasz od nas opublikowane nowości oraz użyteczne porady.

Pin It

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *