6 rzeczy, które powinieneś wiedzieć o przetwarzaniu przez BIK danych o kredytach zamkniętych

To konsument decyduje o wykorzystaniu danych o kredytach zamkniętych, które były poprawnie spłacone.

To konsument decyduje o wykorzystaniu danych o kredytach zamkniętych, które były poprawnie spłacone.

Większość Polaków wie, że Biuro Informacji Kredytowej (BIK) posiada dane o ich kredytach, ale nie każdy z nich wie, że przetwarzanie tych danych przez BIK ma podstawy prawne, których znajomość może pomóc im zbudować jeszcze lepszy obraz swojej wiarygodności kredytowej i czerpać z tego dodatkowe korzyści. Zatem masz duże szanse samodzielnie zmieniać swoją historię kredytową, tylko musisz poświęcić trochę czasu na zdobycie niezbędnej wiedzy, której istotną część znajdziesz poniżej.

Oczywiście kluczem do kształtowania dobrej historii kredytowej w przyszłości są dobre zachowania kredytowe (jeśli chcesz się dowiedzieć co to są za zachowania, to zapraszam do przeczytania tekstu Sekrety wysokiej wiarygodności kredytowej). Zazwyczaj jest łatwiej, jeśli coś jest dobrze zbudowane od początku niż później trzeba to ciągle remontować. Ale jeśli już masz swoją historię kredytową i masz poczucie, że nie jest ona najlepsza, to sprawa nie jest beznadziejna. Ustawodawca przewidział taką potrzebę, dając Ci prawo do decydowania o tym czy chcesz, aby już spłacone kredyty świadczyły o Twojej wiarygodności kredytowej. To prawo – niestety rzadko wykorzystywane przez konsumentów – daje Ci duże możliwości wprowadzania zmian w historii kredytowej.

Zacznę od przypomnienia zakresu danych jakie BIK gromadzi i krótkiego komentarza na temat możliwości wpływania na ich przetwarzanie. Generalnie w bazie BIK znajdują się dane o:

  1. Czynnych kredytach i pożyczkach;
  2. Zamkniętych kredytach i pożyczkach;
  3. Zapytaniach kierowanych do bazy BIK o Twoją historię kredytową.

Niestety na przetwarzanie danych o czynnych kredytach, w tym na uwzględnianie ich przy naliczaniu Twojego scoringu, nie masz wpływu. BIK i banki mają prawo przetwarzać te dane bez Twojej zgody. Jedyne co możesz zrobić, to zwracać uwagę na to, czy są one udostępniane przez BIK zgodnie z uprawnieniami. Komu BIK może udostępniać te dane i na jakich zasadach, opisałam w tekście Jakie dane o Polakach gromadzi BIK, na jakich zasadach i komu je udostępnia?

Niewielki wpływ masz też na przetwarzanie i udostępnianie danych o zapytaniach jakie były kierowane do BIK w związku z ubieganiem się przez Ciebie o kredyt lub pożyczkę. Chociaż wprost żadne przepisy prawa nie wskazują na możliwość przetwarzania i udostępniania tych danych przez BIK, to pośrednio przyjmuje się, że BIK podstawę prawną do takiego przetwarzania posiada. Chyba się nie zdarzyło (przynajmniej ja nie znalazłam nigdzie takiej informacji), aby jakaś skarga do GIODO na przetwarzanie przez BIK danych o zapytaniach była skuteczna tj. aby GIODO nakazał BIK usunięcie tych informacji z bazy. Czasami skuteczne jest wystąpienie do banku, który skierował zapytanie o Twoją historię kredytową do BIK, z żądaniem usunięcia tego zapytania. Niestety ścieżka ta jest coraz mniej skuteczna, bowiem jeśli bank miał podstawę prawną do pobrania Twoich danych z BIK, to raczej nie zgodzi się na usunięcie tych informacji z BIK. No chyba, że bank nie chce z Tobą korespondować zbyt długo, to dla spokoju te dane usunie. Proponuję zatem przyjąć, że próba usunięcia tego rodzaju danych z BIK skończy się raczej niepowodzeniem.

Jeśli chcesz się dowiedzieć więcej na temat zapytań jakie gromadzi BIK w swojej bazie oraz ich wpływu na Twój scoring, to polecam zapoznać się z tekstem: Które zapytania składane do BIK powinny Cię szczególnie zainteresować?

Już wiesz, że dane o kredytach czynnych i zapytaniach są przetwarzane przez BIK (w tym uwzględniane przy naliczaniu Twojego scoringu) i udostępniane bankom bez względu na to, czy Ci się to podoba czy nie. I jeśli BIK robi to w granicach przysługującego mu prawa, to nie masz dużych szans na zmianę tego. Natomiast zupełnie inaczej wygląda sprawa z kredytami zamkniętymi, czyli spłaconymi.

Pierwsza rzecz, którą powinieneś wiedzieć o przetwarzaniu przez BIK danych o kredytach zamkniętych to: zasady przetwarzania i udostępniania przez rejestr kredytowy danych o kredytach zamkniętych zależą od tego, czy kredyt był dobrze spłacony czy z dużymi opóźnieniami.

Druga rzecz, którą powinieneś wiedzieć o przetwarzaniu przez BIK danych o kredytach zamkniętych to: o tym czy kredyt jest dobrze czy źle spłacony decyduje liczba dni zaległości w spłacie raty lub innych należności związanych z tym kredytem.

O powyżej wspomnianym podziale kredytów zamkniętych na dwie grupy decyduje fakt wystąpienia zaległości w spłacie kredytu powyżej 60 dni. Oznacza to, że jeśli miałeś jakiś kredyt i opóźniłeś się co najmniej 61 dni z zapłaceniem raty tego kredytu albo innej należnej płatności związanej z tym kredytem, to ten kredyt po zamknięciu będzie traktowany jako źle spłacany i będą obowiązywały inne zasady jego przetwarzania i udostępniania niż kredytu, który nie miał żadnych opóźnień w spłacie albo te opóźnienia nie przekraczały 60 dni. Przykładowo kredyt gotówkowy, który spłaciłeś w całości, a jego jedną ratę zapłaciłeś 50 dni po terminie, jest traktowany jako poprawnie spłacony. To dobra informacja.

Trzecia rzecz, którą powinieneś wiedzieć o przetwarzaniu przez BIK danych o kredytach zamkniętych to: aby dane o poprawnie spłaconym kredycie mogły być przez BIK przetwarzane i udostępniane bankom dla celów oceny Twojego ryzyka kredytowego, zawsze musi być Twoja pisemna zgoda na takie przetwarzanie. Zgodę możesz dać i odwołać w dowolnym momencie.

Prawo bankowe określa (art. 105a ust.2), że jeśli zamknąłeś kredyt spłacany poprawnie (czyli nie spóźniłeś się dłużej niż 60 dni ze spłatą raty albo jakichkolwiek innej należnej kwoty wynikającej z umowy tego kredytu) to, aby BIK mógł dane o tym kredycie udostępnić komukolwiek do oceny Twojego ryzyka kredytowego lub uwzględnić je w Twojej ocenie scoringowej, wymagana jest Twoja pisemna zgoda. I zgodę tę możesz dać w każdym momencie i w każdym momencie ją odwołać. Zgodę najlepiej dawać i odwoływać w banku, w którym miałeś ten kredyt.

Czwarta rzecz, którą powinieneś wiedzieć o przetwarzaniu przez BIK danych o kredytach zamkniętych to: aby dane o kredycie spłaconym z problemami mogły być przez BIK przetwarzane i udostępniane bankom dla celów oceny Twojego ryzyka kredytowego nie jest wymagana Twoja zgoda, ale jest wymagane, aby bank poinformował Cię o zamiarze takiego przetwarzania i przekazał tą informację do BIK.

Jeśli w historii spłaty kredytu zamkniętego miałeś jakiekolwiek opóźnienia z płatnościami, które przekroczyły 60 dni albo kredyt nie został przez Ciebie w całości spłacony albo był spłacony w drodze windykacji czy egzekucji, to zanim BIK będzie mógł udostępnić te dane bankom, to:

  • musi otrzymać z banku (w którym miałeś ten kredyt) informację, że zostałeś poinformowany o zamiarze przetwarzania bez Twojej zgody danych o tym kredycie oraz
  • od momentu poinformowania Cię przez bank o tym fakcie, upłynęło co najmniej 30 dni.

Czyli bank i BIK nie potrzebują Twojej zgody na wykorzystanie danych o tego rodzaju kredytach zamkniętych do oceny Twojego ryzyka kredytowego, w tym naliczenia scoringu, ale bank musi dopełnić obowiązku informacyjnego i przekazać tą informację do BIK. Banki często nie dopełniają tych czynności albo dopełniają je, ale nie przekazują tej informacji do BIK. Stąd w bazie BIK są kredyty zamknięte, które mają w swojej historii długie zaległości w spłacie, ale nie są wykorzystywane do oceny ryzyka kredytowego, czyli nie są udostępniane bankom w tym celu.

Jeśli miałeś poważne opóźnienia w spłacie kredytu i nie pamiętasz czy zostałeś poinformowany o zamiarze przetwarzania przez bank i BIK danych o tym kredycie po jego zamknięciu, to powinieneś pobrać swój bezpłatny raport z BIK i z tego raportu dowiesz się w jakim celu informacje o tym kredycie są przetwarzane.

Piąta rzecz, którą powinieneś wiedzieć o przetwarzaniu przez BIK danych o kredytach zamkniętych to: dane o kredytach zamkniętych, które spłacałeś z problemami jeśli są już przetwarzane przez BIK, to okres tego przetwarzania nie może być dłuższy niż 5 lat od dnia zamknięcia kredytu.

Jeśli miałeś opóźnienia w spłacie kredytu, który już zamknąłeś i bank dopełnił wszystkich formalności, to bank może wykorzystywać dane o tym kredycie do oceny Twojego ryzyka kredytowego przez okres 5 lat. Jeśli bank przekazał do BIK informację, że dopełnił wszelkich formalności, to również BIK może je przetwarzać w tym samym celu (w tym do naliczania oceny scoringowej BIK) i udostępniać innym bankom przez 5 lat. Ten okres został określony w art. 105a ust.5 Prawa bankowego. Ważne jest też, że po upływie tych 5 lat BIK i banki nie mogą wykorzystywać tych danych do oceny ryzyka kredytowego tak jak dotychczas, ale ich nie usuwają. Wykorzystują je do celów, które opisałam w punkcie 6.

Szósta rzecz, którą powinieneś wiedzieć o przetwarzaniu przez BIK danych o kredytach zamkniętych to: nawet jeśli BIK nie może wykorzystywać i udostępniać danych o Twoich zamkniętych kredytach do celów oceny ryzyka kredytowego (dotyczy to dobrze i źle spłaconych kredytów), to może je przetwarzać i udostępniać bankom do celów obliczania kapitału regulacyjnego.

Co to oznacza dla Ciebie? Oznacza to, że mimo braku Twojej zgody na przetwarzanie danych o poprawnie spłaconych kredytach lub braku spełnienia warunków informacyjnych w przypadku kredytów zamkniętych, które były spłacane z opóźnieniami, BIK przetwarza i udostępnia bankom te dane (bo tylko bankom może), ale dla nieco innych celów niż ocena Twojego ryzyka kredytowego, która odbywa się w codziennej działalności banków. Ważne, że z tych danych mogą korzystać tylko te banki, które stosują albo przygotowują się do stosowania zaawansowanych metod obliczania kapitału regulacyjnego. Brzmi to dość skomplikowanie. Dlatego pominę wyjaśnienie co to jest kapitał regulacyjny (to nie ma tutaj dla Ciebie znaczenia), a skoncentruję się na opisaniu konsekwencji dla Ciebie udostępnienia danych w tym celu.

Po pierwsze, prawo BIK do gromadzenia tych danych i ich udostępniania dla celów obliczania wymogu kapitalnego bez Twojej zgody i bez konieczności informowania o tym, wynika z Prawa bankowego (art 105a ust. 4). Po drugie, BIK może przetwarzać i udostępniać te dane przez okres 12 lat od dnia zamknięcia kredytu, co też wynika z Prawa bankowego (art. 105a. ust.5). Zatem BIK posiada i przetwarza te dane zgodnie z przysługującym mu prawem.

Dane te są wykorzystywane przede wszystkim do budowy modeli, w tym modeli scoringowych, które są elementem systemów ratingowych (to są takie systemy, które banki muszą mieć, aby wyliczać wymogi kapitałowe w sposób zaawansowany). W tym przypadku, niezależnie od Twojej zgody, dane o wszystkich Twoich kredytach (czynnych i zamkniętych) są wykorzystywane do celów statystycznych, bo budowa i testowanie modelu scoringowego to nic innego jak różne analizy statystyczne. Zatem takie przetwarzanie Twoich danych nie ma bezpośrednich konsekwencji dla Ciebie. Dlatego nie będę bardziej szczegółowo opisywała tej sprawy.

Podsumowując, dla celów oceny Twojego ryzyka kredytowego banki otrzymają z BIK tylko dane, które spełniają warunki określone w Prawie bankowym tj.:

  • dane o kredytach czynnych,
  • dane o kredytach zamkniętych dobrze spłaconych, które mają Twoją zgodę na takie wykorzystanie,
  • dane o kredytach zamkniętych spłaconych z dużymi problemami, gdy zostałeś o tym takim wykorzystaniu poinformowany i bank przekazał tą informację do BIK,
  • dane o zapytaniach złożonych do BIK w związku z ubieganiem się przez Ciebie o kredyt.

Możliwość przekazania przez BIK tych danych bankom oznacza, że mogą one być wykorzystane przez BIK i banki do naliczania Twojego scoringu.

Dlatego udzielając albo wycofując zgodę na przetwarzanie danych o kredytach zamkniętych możesz wpływać na zakres danych jaki jest udostępniany bankom, a tym samym czasami na wysokość swojej oceny scoringowej. Napisałam „czasami”, bo nie zawsze zmiana w historii kredytowej musi oznaczać zmianę scoringu.

Czy dowiedziałeś się czegoś nowego i ważnego? Podziel się swoją opinią. Jeśli masz konkretne pytanie dotyczące tego tematu, to możesz je zadać wykorzystując formularz „Zadaj pytanie”.

Jeśli chcesz być informowany o nowych treściach ważnych dla budowania wysokiej wiarygodności kredytowej zapisz się na Newsletter. Co tydzień otrzymasz od nas opublikowane nowości oraz użyteczne porady.

Pin It

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *